گذری بر اقامه نمازجمعه

کد خبر: ۱۳۸۲۳

تاریخ: ۱۰ مرداد ۱۳۹۴ - ۰۸:۲۲

پس از هجرت، اولین نماز جمعه از طرف حضرت پیامبر اکرم(ص) در روز اول ماه ربیع الاول، در پایان هجرت از مکه به مدینه برگزار گردید، و مکان آن در وادی »رامونا« بود که بعدها مسجدی به نام »جمعه« در آنجا ساخته شد. این مطلب که اولین نماز جمعه اسلام از طرف پیامبراکرم(ص) در آستانه تأسیس اولین دولت اسلامی برگزار شد، برای ما بسیار اهمیت دارد و پیوند نزدیک و عمیق بین نمازجمعه با امور سیاسی و حاکمیت اسلام را به خوبی نشان میدهد و میتوان گفت برگزاری نمازجمعه، تجلی مهمی از حاکمیت اسلام بوده است. نظر به این که حکومت و ولایت، از دیدگاه شیعه، حق ائمه اطهار(ع) است، برگزاری نمازجمعه به عنوان تجلی حاکمیت مشروع در اسلام نیز از حقوق و وظایف ائمه اطهار(ع) میباشد، اما در طول تاریخ، به علت تحولات نامطلوبی که در حکومت اسلامی بوقوع پیوست، اکثر ائمه(ع) به استثناء مولای متقیان حضرت علی(ع)، از برگزاری نمازجمعه محروم شدند.

آیات 9 تا 11 سوره جمعه، پیرامون یكى از مهمترین وظایف اسلامى كه در تقویت پایه‌هاى ایمان تاثیر فوق‌العاده دارد، و از یك نظر هدف اصلى سوره را تشكیل مى‌دهد، یعنى نماز جمعه و بعضى از احكام آن سخن می‌گوید.

در این آیات، نخست همه مسلمانان را مخاطب قرار داده مى‌فرماید: اى كسانى كه ایمان آورده‌اید! هنگامى كه براى نماز روز جمعه اذان گفته مى‌شود به سوى ذكر خدا بشتابید و خرید و فروش را رها كنید، این براى شما بهتر است اگر مى‌دانستید..

پس از پیامبر تا کنون در تمام بلاد اسلام نمازجمعه اقامه میشود. ائمه جمعه نیز توسط خلفا و حاکمان سیاسی در هر عصری معین میشد. هرچند باید این نکته را در نظر داشت که در برخی زمانها، به خصوص در مناطق شیعه نشین، ائمه جمعه توسط مراجع و علما، و گاه علمای اعلام هر منطقه مشخص میشد.

در دوره صفویان، که نخستین حکومت مستقل و منظم شیعی است، نمازجمعه از بیشترین رونق ظاهری برخوردار بود و یکی از مهمترین عوامل آن، توجه جدی فقیه بزرگ مرحوم محقق کرکی، به نمازجمعه بود.

از معروفترین ائمه جمعه تا پیش از انقلاب اسلامی در ایران میتوان به آیات عظام میرزای شیرازی اول و نمایندگان ایشان در تهران، قم، شیراز و ... اشاره داشت. این افراد در نهضت تنباکو و سپس نهضت مشروطیت بسیار تاثیرگزار بودند. پس از نهضت تنباکو، و در آغاز نهضت مشروطیت، آیت ا... خامنه ای (پدربزرگ امام خامنه ای) از مهمترین ائمه جمعه کشور به شمار میرفت که در تبریز اقامه جماعت داشت. پس از فوت آیت ا... خامنه ای، امامت جمعه تبریز به شیخ محمد خیابانی (شوهر عمه امام خامنه ای) رسید که مقارن با نهضت مشروطیت است و تا زمان شهادت این مهم را برعهده داشت.

در استان فارس نیز گفته میشود در قرن چهارم هجری، اولین نمازجمعه توسط شیخ ابواسحق کازرونی ابتدا در کازرون و سپس در شهر بیشاپور اقامه گردید که باعث شد تا عده ی بسیاری از مردم این دیار به اسلام گرایش پیدا کنند. هر چند باید این نکته را هم مدنظر داشت که پیش از ایشان نمازجمعه توسط افراد منصوب حکومت در شیراز برگزار میگردید.

تا پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، و به خصوص در زمان پهلوی اول و دوم، ائمه جمعه بیشتر به صورت یک عنصر مزدور رژیم در آمدند که بیشتر در مراکز استانها نمازجمعه را میخواندند. اما با پیروزی انقلاب اسلامی، ائمه جمعه استان مستقیماً از سوی ولی فقیه و سایر ائمه جمعه به صورت غیرمستقیم از سوی شورای ائمه جمعه منصوب میشوند.

در اولین روزهای پیروزی انقلاب آیت ا... ایمانی با حکم دفتر امام خمینی(ره) به عنوان امام جمعه کازرون معرفی شد. اما بعد از مدتی با اتفاقاتی که افتاد، این بار ایشان با حکم حضرت امام خمینی(ره)، به عنوان امام جمعه کازرون به کازرون برگشت و در خنثی کردن توطئه های منافقین نقش موثری را ایفا نمود. در سال 80، آیت ا... اسدا... ایمانی به عنوان نماینده ولی فقیه و امام جمعه بوشهر منصوب شد و آیت ا... بزرگ بنیادی جایگزین وی در منصب امام جمعه کازرون قرار گرفت. در سال 86، آیت ا... بنیادی به دلیل بیماری از سمت خود استعفا داد و حجت الاسلام محمد خرسند، بر منصب امام جمعه کازرون نشست.

در طول تقریباً ده سال اخیر، هر کدام از شهرهای کازرون نیز، یکی پس از دیگری دارای امام جمعه شدند تا در شهرهای پنجگانه کازرون اقامه نمازجمعه کنند.

در واقع امام جمعه، امروزه به عنوان پدر معنوی هر شهر عمل میکند.

منبع: وبلاگ انجمنی

نویسنده: محمدمهدی اسدزاده