نقدی بر کتاب لاله های پریشان

با حضور پر شکوه جوانان کازرون در جبهههای نبرد علیه متجاوزین بعثی عراقی، لزوم ثبت و ضبط تاریخنگاری این دوره از تحولات شهرستان احساس میشد. با این حال به جز چند نشریه که آن هم به مناسبتهایی به این مهم اقدام کردند، ارادهای در بین مسوولین و حتی در میان نهادهای مسوول برای ثبت و ضبط این مهم وجود نداشت.

کد خبر: ۲۰۶۱۹

تاریخ: ۲۲ فروردين ۱۴۰۱ - ۲۱:۴۶

با حضور پر شکوه جوانان کازرون در جبهههای نبرد علیه متجاوزین بعثی عراقی، لزوم ثبت و ضبط تاریخنگاری این دوره از تحولات شهرستان احساس میشد. با این حال به جز چند نشریه که آن هم به مناسبتهایی به این مهم اقدام کردند، ارادهای در بین مسوولین و حتی در میان نهادهای مسوول برای ثبت و ضبط این مهم وجود نداشت. اگر از کتاب «سفرهفتم» که حاوی خاطرات ناب و دست اول شهید نصراله ایمانی است و به جهت با اهمیت بودنش تا به حال چندین نوبت منتشر شده است و نیز کتاب خواندنی «عام برات» که چندی از انتشار آن نمیگذرد و همچنین نشریهی غیررسمی «راوی» که متأسفانه عمر چندانی نیافت، بگذریم، تا به حال کتابی درخور توجه که نسل کنونی با خواندنش به فضای عشق و معنویت و اخلاص آن روز مردم کازرون و جوانان رشیدش آشنا سازد، منتشر نشده است. کتاب «لالههای پریشان» تلاشی است ناموفق برای رسیدن به همین مقصود و منظور. این کتاب حاوی یک مقدمه و سیزده فصل است. به جز فصل اول (کازرون در گردونهی تاریخ) و فصل دوم (یگانهای رزم شهرستان کازرون) و فصل سوم (حوادث قبل از جنگ در آیینهی روایات) و نیز فصل سیزدهم که به ضمایم اختصاص دارد، بقیه فصلها به شرح فعالیتهای رزمی جوانان کازرون درعملیاتهای مختلف پرداخته شده است.همانگونه که در ادامه خواهد آمد، به دلایل زیر این کتاب نه تنها نتوانسته حق مطلب را ادا کند، بلکه اشتباهات متعدد تاریخی و محتوایی، آن¬ را به کتابی غیرعلمی مبدل کرده است.

موارد تاریخی

نویسنده در فصل اول کتاب که جهت آشنایی خوانندگان به کازرون، به جغرافیا و تاریخ این شهر پرداخته است، صرف نظر از عدم یکپارچه بودن مطالب آن، دچاراشتباهات فاحشی شده است که نشان میدهد اطلاعات عمیق و کاملی از کازرون و یا منابع آن نداشته است: مشخص نبودن دوره تاریخی تقسیم فارس به پنج ولایت؛ کوره ارجان یا قبادخوره؛ پیدایش کازرون پس از ویرانی شاپور؛ سیدعبداله بلیانی به جای شیخ عبداله بلیانی(همه این موارد درص8)؛ چگونگی پیدایش شهر کازرون؛ به اجبار مسلمان شدن 24000 نفر از مردم کازرون توسط شیخ ابواسحاق؛ شهرت کازرون به گازران در دوره هخامنشیان؛ همزمانی فعالیت دو سلسله کازرونیه و بلیانیه؛ معروفیت کازرون به بلدالعتیق در دوره ساسانیان؛ کازرونی بودن مادران حافظ و سعدی(همه این موارد درص9)؛ اقدام به بمباران پادگان کازرون توسط دشمن بعثی بدون رجوع به منبع معتبر(ص17)؛ کامل نبودن لیست دستگیرشدگان انقلابی و مشخص نبودن تاریخ دستگیری آنان(ص20)؛ اضافه شدن یک شهید به شهدای قبل از انقلاب(ص21) و... . اینها برخی از موارد تاریخی است که میتوان حداقل در 20 صفحه ابتدایی کتاب به آنها اشاره نمود.

فقدان رشادتهای برجستهی رزمندگان کازرون

شکی نیست که با آغاز جنگ تحمیلی، تمامی مردم ایران، خود و فرزندانشان را برای مقابله با تهاجم آماده نمودند. همین مردم بودند که هشت سال جنگ را مدیریت کردند و از هرگونه جانفشانی در این راه دریغ نورزیدند. به تعبیری گردانهای رزمی ایرانیان در تمامی عملیاتها به صورتی شرکت داشتند، با این حال برخی از عملیاتهای دوره جنگ با رشادتها و جانفاشانیهای رزمندگان کازرونی آنچنان عجین شده است که تاریخنگاران نمیتوانند در ثبت تحولات ایران، آن را نادیده بگیرند؛ امری که در کتاب لالههای پریشان متأسفانه نادیده گرفته شده است. عملیات آزادسازی سوسنگرد، عملیات المهدی، عملیات والفجر 2 در منطقه-ی حاج عمران عراق، عملیات کربلای 4 و 5 و... از عملیاتهایی هستند که برجستگی رزمآوران کازرون در آن هویداست. این قَدَرعملیات المهدی به نام کازرونیها درهم تنیده شده است که حتی شهید آوینی دو قسمت از برنامهی «به روایت فتح» را به آن اختصاص داد. حال آن که در کتاب لالههای پریشان این عملیاتها نیز همانند دیگرعملیات¬ها، با روایاتی مشابه، برگههایی را از کتاب پر کردهاند.

فراموشی تأثیر نهادهای انقلابی و جریانهای فکری

شاید بتوان گفت اولین نیروی اعزامی کازرون بسوی جبهههای نبرد، توسط جهاد سازندگی این شهر به سرپرستی شهید محمدجواد دیده ور رقم خورد. گروه فداییان اسلام – شاخهی کازرون - نیز در آموزش و اعزام نیرو و سرعت بخشی به جوانان کازرون برای حضور در جبههها تأثیرعمیقی داشت. سهم حزب جمهوری اسلامی و نیز انجمن اسلامی دانش آموزان کازرون در امر اعزام نیروی جوانان کازرون نیز سهمی به سزاست. کمیتهی امداد امام و ستاد پشتیبانی از جبهه و جنگ اگر چه مستقیماً به اعزام نیرو نمی¬پرداختند؛ ولی جهت پشتیبانی رزمندگان اسلام، فعالیت شبانه روزی داشتند. از آن سو آیا میتوان از هشت سال دفاع حماسی رزمندگان کازرون سخن گفت، اما از تأتیر سترگ پایگاههای مقاومت مساجد کازرون در تربیت چنین رزمندگانی سخنی به میان نیاورد؟ متأسفانه در کتاب آلالههای پریشان به جز چند سطر، از این همه جانبازیها و فداکاریها در طول هشت سال دفاع مقدس، نشانی نمییابیم.

عدم بررسی صحت و سقم روایات

روایات متفاوت، آن هم برای یک هدف و از سوی چند نفر، نیازمند پردازش از سوی نویسنده و پژوهشگر است. از آنجا که در روایات رزمندگان جنگ، امکان فراموشی و یا از یاد بردن وقایع جزیی و نیز دخالت قضاوتهای سلیقهای وجود دارد، در نتیجه عجله و شتاب در ارایهی روایات ممکن است به ابهامات بیفزاید. متأسفانه در کتاب لالههای پریشان، نویسنده به این امر نپرداخته و احتمالاً به همان صورت که هیأت رزمندگان کازرون این روایات را به دست نویسنده سپرده است، وی نیز بدون ارزیابی و سنجش، آنها را به کتاب مبدل ساخته است. به عنوان مثال روایت کادر یگان دریایی تیپ¬المهدی(ص 269 و ص 309)، عملیات بیتالمقدس در سال 60 ؟ (ص189)، حضور 2300 رزمنده کازرون در عملیات بیت¬المقدس(ص200)، عملیات خیبر در جنوب و روایت رزمندهای از شمال غرب(ص272) و...... از سوی دیگر برخی روایتها از سوی رزمندگانی است که خود در آن عملیاتها شرکت نداشتهاند که این امر نیز به اعتبار کتاب خدشه وارد آورده است(ص447  وص457).

عدم استفاده از منابع و اسناد

یکی از مسایل مهمی که در آماده سازی کتاب لالههای پریشان به آن توجه نشده است، استفاده از اسناد و مدارک موجود در اعتبار بخشی به محتویات کتاب است. اگر چه شاید گفته شود که هنوز اسناد و مدارک جنگ به لحاظ سیاسی و امنیتی منتشر نشده است و یا هنوزدر بایگانیها باقی مانده و در اختیار افراد قرار نمی گیرد، اما به گفتهی برخی صاحبنظران، حجم عمده ای از اسناد و مدارک در حال حاضر منتشر و یا در دسترس پژوهشگران قرار داده شده که دسترسی به آن به تلاش نویسندگان بستگی دارد؛ تلاشی که از سوی نویسنده کتاب لالههای پریشان صورت نگرفته است. به عنوان مثال آیا نویسندهی کتاب از آرشیو نشریات آن روز که قطعاً بخشی از تحولات حضور جوانان کازرون در آنها منعکس شده است، استفاده و مورد توجه قرار داده است؟

قابل ذکر است که بجزمسایل فوق، موارد متعدد دیگری از اشکالات ساختاری و محتوایی درکتاب وجود دارد که به علت حجم اندک تخصیص داده شده به این مقاله از سوی نشریه محترم بیشاپور، به همین اندازه در نقد این کتاب اکتفا میشود. در اینجا دو پیشنهاد از سوی نگارنده به هیأت رزمندگان اسلام کازرون داده میشود. چون این کتاب دارای ایراداتی اساسی است، شایسته است در ایام نوروز میزگردی با نویسنده و منتقدین برگزار گردد تا در آن جلسه موارد دیگری که در این جا مجال گفتن آن نبود،بازگو شود. پیشنهاد دیگر نگارنده این است که با  توجه به این که چنین کتابی درخور تصحیح و چاپ مجدد نیست، لذا لازم است برای ثبت و ضبط رشادتهای رزمندگان کازرونی، کمیتهای از صاحبنظران و نویسندگانی که سالهاست در این حوزه فعالیت می¬کنند، تشکیل تا پس از بررسیهای علمی و تحقیقاتی، دانشنامهای به همین منظورآماده و منتشر شود. قطعاً در این صورت است که کاری ماندگار و شایسته جوانان رشید کازرونی منتشر خواهد شد.

نویسنده: حسین پیروان